Sertlik Nedir?

Sertlik, bir malzemenin plastik deformasyona veya batıcı bir cisme karşı gösterdiği dirençtir. Çelik endüstrisinde sertlik ölçümü, malzeme kalite kontrolünün en temel ve hızlı yöntemidir. Sertlik değeri, çekme dayanımı ve aşınma direnci gibi diğer mekanik özelliklerle doğrudan ilişkilidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Rockwell Sertlik (HRC/HRB) Nedir?

Rockwell yöntemi, en yaygın ve en hızlı sertlik ölçüm yöntemidir. Bir batıcı ucun belirli yük altında malzemeye ne kadar battığını ölçer.

HRC (Rockwell C):

Batıcı: Elmas koni (120° açı)
Yük: 150 kgf (ön yük 10 kgf)
Ölçüm aralığı: 20-70 HRC
Kullanım: Sertleştirilmiş çelikler, ıslah edilmiş parçalar
Tipik değerler: Islah çeliği 28-35 HRC, takım çeliği 58-65 HRC

HRB (Rockwell B):

Batıcı: 1/16" çelik bilya
Yük: 100 kgf
Ölçüm aralığı: 20-100 HRB
Kullanım: Yumuşak çelikler, bakır alaşımları

Brinell Sertlik (HB/HBW) Nedir?

Brinell yöntemi, büyük bir sert bilyanın malzeme yüzeyine bastırılmasıyla oluşan iz çapının ölçülmesine dayanır.

Batıcı: Tungsten karbür bilya (genellikle 10 mm)
Yük: 3000 kgf (çelik için), 500/750 kgf (yumuşak metaller)
Ölçüm aralığı: 80-650 HBW
Formül: HB = 2F / (πD × (D - √(D²-d²)))

Avantajları:

Büyük iz alanı sayesinde homojen olmayan yapılarda güvenilir sonuç
Dökme demir, dövme parçalar için ideal
Endüstriyel standartlarda yaygın referans

Dezavantajları:

Ölçüm süresi uzun (iz çapı mikroskopla okunur)
Çok sert malzemelerde (>650 HB) uygulanamaz
Numune yüzeyinin düz ve pürüzsüz olması gerekir

Vickers Sertlik (HV) Nedir?

Vickers yöntemi, 136° açılı elmas piramit batıcı ile yapılan ölçümdür.

Batıcı: Elmas kare piramit (136° karşılıklı yüzey açısı)
Yük: 1-120 kgf (mikro: 10-1000 gf)
Ölçüm aralığı: 10-2500 HV (teorik sınır yok)
Formül: HV = 1,8544 × F / d²

Avantajları:

Tüm sertlik aralığında tek skala ile ölçüm
Mikro sertlik ölçümü imkanı (ince tabakalar, sementasyon derinliği)
Yüke bağımsız sonuç (geometrik benzerlik)

Dezavantajları:

Yüzey hazırlığı gerektirir (parlatma)
Mikroskop ile iz ölçümü zaman alıcı
Saha ölçümüne uygun değil

Brinell mi Rockwell mu Kullanmalıyım?

Seçim kriterleri:

Durum	Önerilen Yöntem
Sertleştirilmiş çelik (>30 HRC)	Rockwell C (HRC)
Normalize/tavlanmış çelik	Brinell (HBW)
İnce tabaka/kaplama	Vickers (HV)
Saha ölçümü	Rockwell (hızlı sonuç)
Dökme demir	Brinell
Kalite kontrol (seri)	Rockwell
Araştırma/geliştirme	Vickers

Sertlik ile Çekme Dayanımı Arasındaki İlişki Nedir?

Karbon ve düşük alaşımlı çelikler için yaklaşık dönüşüm formülleri:

Rm (MPa) ≈ 3,45 × HB (Brinell 120-450 arası geçerli)
Rm (MPa) ≈ 3,30 × HV (Vickers karşılığı)

Örnek:

200 HB → ~690 MPa çekme dayanımı
300 HB → ~1035 MPa çekme dayanımı

Bu yaklaşık formüllerdir; kesin değerler için malzeme sertifikasına başvurun.

Sertlik Skaları Arasında Nasıl Dönüşüm Yapılır?

Skalar arası dönüşüm doğrusal değildir ve ampirik tablolara dayanır. Temel referans standartları:

ASTM E140: Sertlik dönüşüm tabloları
ISO 18265: Metalik malzemeler için sertlik dönüşümü

Yaygın karşılıklar (yaklaşık):

HRC	HB (yaklaşık)	HV (yaklaşık)	Rm (MPa)
20	226	238	780
25	253	266	870
30	286	302	990
35	321	340	1110
40	363	382	1250
45	409	432	1410
50	460	484	1590

Hızlı ve doğru dönüşüm için Sertlik Dönüştürücü aracımızı kullanmanızı öneriyoruz.

Ölçüm Hatalarını Nasıl Minimize Ederim?

Numune kalınlığı, iz derinliğinin en az 10 katı olmalı
Yüzey pürüzsüz ve paralel olmalı
Ölçüm noktaları arası mesafe, iz çapının en az 3 katı
Kenardan mesafe, iz çapının en az 2,5 katı
Titreşimsiz, sabit platform üzerinde ölçüm yapılmalı
Cihaz kalibrasyonu güncel olmalı

Aktif Çelik Kalite Güvence

Aktif Çelik olarak tedarik ettiğimiz tüm çelik çubukların sertlik değerleri, 3.1 sertifikalarında belgelenmektedir. Brinell sertlik testi tüm sıcak hadde ürünlerimizde standart olarak uygulanır. Müşterilerimizin ihtiyaç duyduğu ek sertlik testleri (HRC, HV) ve mekanik testler konusunda akredite laboratuvarlarla iş birliği yapıyoruz. Malzeme sertifikanızda belirtilen sertlik değerlerinin farklı skalalar arasında dönüşümü için aracımızı kullanabilirsiniz.

Çelik Sertlik Ölçüm Yöntemleri: HRC, HB, HV Rehberi